Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

Dział

Arborystyka

Ilość znalezionych haseł: 388

Pielęgnowanie drzew

ocena zdrowotności drzew na podstawie wskazań tomografu

(Arborystyka, pielęgnowanie drzew), badanie stanu zdrowotnego drzewa prowadzone przy zastosowaniu tomografów dźwiękowych polega na analizie różnicowania się prędkości dźwięków rozchodzących się w poprzek pnia pomiędzy czujnikami rozmieszczonymi wokół pnia drzewa, na jednym lub kilku poziomach. Wykorzystywane jest zjawisko rozchodzenia się dźwięku w pniach drzew z różną prędkością, w zależności od gęstości drewna. W drewnie zdrowym prędkość rozchodzenia się dźwięku jest najwyższa, niższa w strefie zgnilizny twardej, natomiast najniższa w obrębie zgnilizny miękkiej i w pobliżu ubytków wgłębnych całkowitych. Tomografy dźwiękowe mierzą czas przepływu impulsu dźwiękowego w drewnie i na tej podstawie system komputerowy generuje obraz stanu drewna wewnątrz pnia w postaci barwnej mapy, na której czerwone pola pokazują rozkładane przez grzyby partie drewna, natomiast zielone wskazują strefy zdrowe. Możliwe jest dowolne nasycanie barwami obrazu pnia, przez co strefy o mniejszej wytrzymałości są wyraźniej widoczne. Wprawdzie tomograf ujawnia strukturę drewna pnia na określonym poziomie, jednak przy zastosowaniu tomografu działającego w systemie 3D program uśrednia obraz pomiędzy kilkoma analizowanymi poziomami i w ten sposób uzyskuje się trójwymiarową wizualizację ubytków wgłębnych. Aby uzyskać wiarygodne wyniki skanowania trójwymiarowego, do pomiaru należy użyć co najmniej 16 czujników. Graf 3D tworzy dwa niezależne przekroje osiowe i trzy przekroje poprzeczne. Pozycja tych przekrojów może być zmieniana – obracana i przesuwana w obrębie badanego fragmentu drzewa. Mapa ubytków wgłębnych uzyskiwana w tomografie pokazuje jedynie różnicowanie się struktury pnia na przekroju poprzecznym natomiast nie wskazuje, jaki jest poziom wytrzymałości poszczególnych stref. Wprawdzie system wskazuje ogólny poziom obniżonej wytrzymałości pnia, jednak wartość tę należy przyjąć jedynie jako orientacyjny wskaźnik, bowiem kompleksowe analizy statyki drzewa powinny objąć również cechy gatunkowe drzewa i parametry jego budowy morfologicznej. Tomografy dźwiękowe mogą być również stosowane do badania zasięgu korzeni szkieletowych drzew. W takim przypadku analizowana jest prędkość rozchodzenia się dźwięku pomiędzy pniem drzewa i czujnikiem ustawionym w różnych miejscach w pobliżu drzewa.

Zobacz więcej...

Pielęgnowanie drzew

ocena żywotności drzew na podstawie zmian przewodności elektrycznej (Shigometr)

(Arborystyka, pielęgnowanie drzew), w metodzie oceny żywotności drzewa na podstawie zmian przewodności elektrycznej rejestruje się wartość oporu elektrycznego strefy kambialnej pnia drzewa. W urządzeniu rejestrowane są zmiany oporu prądu zmiennego przepływającego pomiędzy elektrodami wbitymi w pień drzewa do głębokości strefy kambium lub w głębszych strefach pnia. Wskazania urządzenia określają względny poziom żywotności, ponieważ są uzależnione od temperatury i wilgotności. Konieczne są wobec powyższego powtórzenia pomiarów. Infekcje grzybowe w żywych tkankach drzewa zwiększają zawartość kationów Mn, Mg, Ca, K. Większa koncentracja jonów zmniejsza opór elektryczny i jego zmiany są parametrem przyjętym jako względna miara siły żywotnej drzewa. Pierwsze urządzenia do przeprowadzania takich pomiarów skonstruowano w USA już w latach 70. XX w. Urządzenia pierwszej generacji – Shigometry – skonstruowane przez A.L. Shigo zastąpiły później Conditiometer AS-1 czy Mervit. Początkowo opisana metodyka była stosowana do oceny stanu zdrowotnego drzew, czyli do szacowania zasięgu ubytków wgłębnych ze zgnilizną drewna. Wykorzystanie opisanych metodyk do oceny żywotności drzew jest trudne ze względu na to, że o przewodności elektrycznej w strefie kambialnej decyduje nie tylko sąsiedztwo zgnilizn, ale również uwodnienie (większa żywotność) lub przesuszenie (mniejsza żywotność) tkanek drzew.

Zobacz więcej...

Pielęgnowanie drzew

odciągi i podwieszenia

(Arborystyka, pielęgnowanie drzew), odciągi są wiązaniami elastycznymi montowanymi na drzewie i zakotwionymi w fundamencie lub kątowniku posadowionym w gruncie, ewentualnie w ścianach budowli. Odciągi są zalecane w sytuacji, gdy nie są zachowane parametry statyczne całego drzewa, przy wyłamaniu części korony lub przechyleniu pnia (naderwaniu systemu korzeniowego) i braku możliwości wykonania korygujących cięć technicznych. Głębokość posadowienia fundamentu i jego masa powinny zapewniać stabilność układu przenoszącego ciężar całego drzewa. Siłę, z jaką drzewo działa na podpory, można oszacować na podstawie ciężaru właściwego drewna. Miąższość odciąganego drzewa określa się na podstawie jego pierśnicy i wysokości z Tabel Miąższości Drzew Stojących. Miejsce mocowania liny na pniu drzewa powinno być wybrane powyżej położenia jego środka ciężkości, lecz nie wyżej niż do ok. 2/3 wysokości całego drzewa. W szczególnie trudnych warunkach, na stanowiskach narażonych na gwałtowne i zmienne uderzenia wiatru, należy stosować dwa odciągi ustawione względem siebie pod kątem ok. 60°. Stosowane kiedyś przewierty oraz zakładanie śrub przechodzących przez pień i elastycznie połączonych z elementem utrzymującym drzewo należy uznać za niepożądane z uwagi na ograniczanie ruchów drzewa i jego ranienie w sąsiedztwie śruby. Mocowanie liny na drzewie prowadzone jest podobnie jak w przypadku statycznych wiązań elastycznych. W sytuacji braku możliwości poprowadzenia odciągu do fragmentu korony stosuje się elastyczne podwieszenia poprowadzone od konstrukcji wzniesionej nad drzewem do zagrożonych części drzewa. Sposób wykonania podwieszenia jest analogiczny jak w przypadku wiązań elastycznych.

Zobacz więcej...

Pielęgnowanie drzew

odporność zadrzewień na działanie wiatru

(Arborystyka, pielęgnowanie drzew), w zadrzewieniach w ciągu całego ich życia kształtuje się „zbiorowa odporność” na wiatr powiązana z oddziaływaniem osobniczym poszczególnych drzew na sąsiednie. Wyraźny wpływ ochronny grup drzew widoczny jest również w obrębie alei. Odporność na działanie wiatru w obrębie zadrzewień i alei związana jest ze: - zróżnicowaniem pionowym i poziomym struktury zadrzewień różnogatunkowych. Zróżnicowana struktura powoduje zmienność wychyleń od wiatru poszczególnych drzew i w efekcie obniża poziom zagrożenia; - wiekiem oraz bonitacją drzewostanów. Szczególnie narażone na wiatr mogą być drzewostany średnich klas wieku, w których wykonano intensywne zabiegi hodowlane; - odpowiednim zwarciem drzew. Luźne zwarcie utrzymywane od młodości drzewostanu sprawia, że pnie drzew są pełniejsze, a korony mają większy pionowy zasięg. Nagłe podjęcie silnych zabiegów pielęgnacyjnych prowadzące do przerwania zwarcia może spowodować duże szkody; - stanem zdrowotnym drzew, szczególnie w zakresie ubytków i zgnilizn w odziomkowych częściach pni. Zagrożenie może dotyczyć całych zadrzewień, tak jak się to dzieje na przykład w przypadku infekcji hubą korzeniową (Phellinus pini) w zadrzewieniach sosnowych, w których w wieku 100 lat zainfekowaniu ulega 15–35% wszystkich drzew, natomiast w wieku 160 lat nawet 100%; - wielkością zadrzewionej powierzchni oraz ukształtowaniem jej części brzegowej. Najogólniej można powiedzieć, że w drzewostanach o mniejszej powierzchni (do 5 ha) szkody występują rzadziej w porównaniu z większymi kompleksami (pow. 10 ha), co najprawdopodobniej wynika z większego w małych drzewostanach udziału skrajnych drzew uodpornionych na działanie wiatru; - strukturą gatunkową i przestrzenną skraju drzewostanu. Kierunek i siła wiatru ponad skrajem zadrzewienia ulega wyraźnej zmianie. Powstają silne turbulencje powietrza nad i tuż za granicą drzewostanu, a dalej wiatr ślizga się ponad koronami. Ukształtowanie skraju drzewostanu w ten sposób, że jest zwarty i nieprzepuszczalny dla wiatru, powoduje powstanie stosunkowo szerokiej strefy spiętrzania przy skraju drzewostanu oraz podwyższa istotnie prędkość wiatru za strefą brzegową, co może być szczególnie dotkliwe dla drzew górujących w zadrzewieniu. Najbardziej z tego punktu widzenia optymalne jest prowadzenie drzewostanów w taki sposób, by skrajny pas drzew był możliwie głęboko otwarty na przenikanie wiatru.

Zobacz więcej...
Kontakt

Szybki kontakt