Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

Dział

Uboczne użytkowanie lasu

Ilość znalezionych haseł: 134

Uboczne użytkowanie lasu

grzyby

(uboczne użytkowanie lasu), grupa organizmów o heterotroficznym (cudzożywnym) sposobie odżywiania, nie zawierających chlorofilu. Mogą one odżywiać się rozkładając żywe tkanki innych organizmów (g. pasożytnicze), poprzez rozkład martwej materii organicznej (saproby) lub przez symbiozę z korzeniami roślin (g. mikoryzowe). W dziedzinie użytkowania lasu pojęcie "grzyby" utożsamia się z owocnikami grzybów wielkoowocnikowych, tj. o dużych, dobrze widocznych owocnikach, zaliczanych do typu podstawkowych lub workowych, z których liczne jadalne gatunki stanowią przedmiot pozyskania. W Polsce występuje w stanie dzikim około 4,5 tys.gatunków wielkoowocnikowych. Dzielą się one, w zależności od przydatności do spożycia na: jadalne (w tym warunkowo jadalne), niejadalne i trujące. W skład świeżych owocników wchodzi ok. 90% wody, 2 - 4% związków azotowych (w tym białek), 2 - 5% węglowodanów (w tym polisacharyd chityna), tłuszcze - do 1%, liczne makro- i mikroelementy, witaminy i prowitaminy (przede wszystkim karoteny, wit. B1, B2, D, E, K i PP), a ponadto liczne enzymy, barwniki, związki aromatyczne oraz alkaloidy i glikozydy, nadające niektórym gatunkom właściwości trujące. Zbiór grzybów stanowi atrakcyjny element rekreacji, ale też źródło dochodów z ich sprzedaży. Pojawy owocników charakteryzują się sezonowością i zmiennością urodzaju. Jako surowiec są bardzo nietrwałe, stąd też często suszy się je lub stosuje inne sposoby utrwalania.

Zobacz więcej...

Uboczne użytkowanie lasu

grzyby dopuszczone do obrotu

(uboczne użytkowanie lasu), rozporządzenie Ministra Zdrowia z 17 maja 2011 r. określa wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu lub produkcji przetworów grzybowych i artykułów spożywczych zawierających grzyby; wykaz przetworów grzybowych dopuszczonych do obrotu; organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej właściwe do nadawania i pozbawiania uprawnień klasyfikatora grzybów i grzyboznawcy oraz warunki i tryb uzyskiwania tych uprawnień; wykaz prac, przy których powinny być zatrudnione osoby posiadające uprawnienia klasyfikatora grzybów lub grzyboznawcy. Zgodnie z tym rozporządzeniem, wszystkie grzyby, które są wprowadzane do obrotu handlowego – zarówno świeże, jak i w postaci przetworów – muszą posiadać atest grzyboznawcy (lub – w przypadku grzybów świeżych – klasyfikatora grzybów). Wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu aktualnie obejmuje 44 pozycje (gatunki lub rodzaje), które wymieniono poniżej. 1) boczniak ostrygowaty — Pleurotus ostreatus (Jacq.) P. Kumm.; 2) borowik szlachetny (prawdziwek wszystkie odmiany) — Boletus edulis Bull.; 3) czubajka kania — Macrolepiota procera (Scop.) Singer; 4) gąska zielonka (zielona) — Tricholoma equestre (L.) P. Kumm.; 5) kolczak obłączasty — Hydnum repandum L.; 6) koźlarz babka (wszystkie odmiany) — Leccinum scabrum (Bull.) Gray; 7) koźlarz czerwony (wszystkie odmiany) — Leccinum rufum (Schaeff.) Kreisel; 8) koźlarz grabowy — Leccinum pseudoscabrum (Kallenb.) Šutara; 9) lejkowiec dęty — Craterellus cornucopioides (L.) Pers.; 10) lejkówka wonna — Clitocybe odora (Bull.) P. Kumm.; 11) łuskwiak nameko — Pholiota nameko (T. Itô) S. Ito et S. Imai; 12) łuszczak zmienny — Kuehneromyces mutabilis (Schaeff.) Singer et A. H. Sm., pochodzący wyłącznie z uprawy; 13) maślak pstry — Suillus variegatus (Sw.) Kuntze; 14) maślak sitarz — Suillus bovinus (Pers.) Roussel; 15) maślak ziarnisty — Suillus granulatus (L.) Roussel; 16) maślak zwyczajny — Suillus luteus (L.) Roussel; 17) maślak żółty — Suillus grevillei (Klotzsch) Singer; 18) mleczaj późnojesienny (jodłowy) — Lactarius salmonicolor R. Heim et Leclair; 19) mleczaj rydz — Lactarius deliciosus (L.) Gray; 20) mleczaj smaczny — Lactarius volemus (Fr.) Fr.; 21) mleczaj świerkowy — Lactarius deterrimus Gröger; 22) opieńka miodowa — Armillaria mellea (Vahl) P. Kumm.; 23) piaskowiec kasztanowaty — Gyroporus castaneus (Bull.) Quél.; 24) piaskowiec modrzak — Gyroporus cyanescens (Bull.) Quél.; 25) pieczarka dwuzarodnikowa (ogrodowa) — Agaricus bisporus (J.E. Lange) Imbach, z  wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały; 26) pieczarka lśniąca — Agaricus silvaticus Schaeff ., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały; 27) pieczarka ogrodowa — Agaricus hortensis Pers., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały; 28) pieczarka polna — Agaricus campestris L.,z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały; 29) pieczarka miejska (szlachetna) — Agaricus bitorquis (Quél.) Sacc., z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały; 30) pieczarka zaroślowa — Agaricus silvicola (Vittad.) Peck, z wyjątkiem zbyt młodych egzemplarzy ze stanu naturalnego, których blaszki jeszcze nie poróżowiały; 31) pieprznik jadalny (kurka) — Cantharellus cibarius Fr.; 32) płachetka kołpakowata — Rozites caperatus (Pers.) P. Karst.; 33) pochwiak wielkopochwowy (pochwiasty) — Volvariella volvacea (Bull.) Singer; 34) podgrzybek brunatny — Xerocomus badius (Fr.) Kühner; 35) podgrzybek zajączek — Xerocomus subtomentosus (L.) Quél.; 36) podgrzybek złotawy — Xerocomus chrysenteron (Bull.) Quél.; 37) trufla czarnozarodnikowa — Tuber melanosporum Vittad.; 38) trufla letnia — Tuber aestivum (Wulfen) Spreng.; 39) trufla zimowa — Tuber brumale Vittad.; 40) trzęsak morszczynowaty — Tremella fuciformis Berk.; 41) twardziak (Shii-take) — Lentinus edodes (Berk.) Singer; 42) twardzioszek przydrożny — Marasmius oreades (Bolton) Fr.; 43) ucho bzowe — Hirneola auricula-judae (Bull.) Berk.; 44) uszak gęstowłosy (grzyby mun) — Auricularia polytricha (Mont.) Sacc.  

Zobacz więcej...

Uboczne użytkowanie lasu

grzyby jadalne

(uboczne użytkowanie lasu), grzyby wytwarzające owocniki nadające się do spożycia, dobre w smaku i nie zawierające szkodliwych substancji dla zdrowia i życia konsumenta. Wyróżnia się  grzyby jadalne dopuszczalne do obrotu oraz zbierane na własny użytek. Szacuje się, że w Polsce występuje ok. 1100 – 1500 gatunków grzybów jadalnych (podczas gdy trujących zaledwie ok. 250); zdecydowana większość spośród nich nie jest wartościowa, ze względu na ograniczone walory smakowe, niewielkie rozmiary, nieodpowiedną konsystencję, zapach, rzadkie występowanie itp. Liczba naprawdę wartościowych, „sprawdzonych” gatunków to jednak co najmniej kilkadziesiąt, podczas gdy powszechnie zbiera się zaledwie kilka – kilkanaście. Niekiedy wyróżnia się grzyby "warunkowo jadalne", tzn. nadające się do spożycia po uprzednim (kilkakrotnym) obgotowaniu i odlaniu wywaru (wbrew powszechnej opinii nie należą do tej grupy tzw. olszówka, czyli krowiak podwinięty, oraz piestrzenica kasztanowata, zwana "babie uszy" - są to ewidentnie niebezpieczne gatunki trujące!) Uwaga: nie ma uniwersalnej metody, która pozwala określić, czy znaleziony grzyb jest jadalny, czy trujący. Stosowana przez niektórych zbieraczy próba smakowa jest zawodna! Najsilniej trujące grzyby (m.in. muchomor zielonawy) nie mają gorzkiego czy też piekącego smaku ani odrażającego zapachu! Jedyną metodą pozwalającą bezpiecznie zbierać grzyby jest precyzyjne oznaczenie gatunku.

Zobacz więcej...
Kontakt

Szybki kontakt