Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

Dział

Urządzanie lasu

Ilość znalezionych haseł: 374

Urządzanie lasu

powierzchnie próbne kołowe

(urządzanie lasu), w pracach taksacyjnych powierzchnie próbne kołowe mające charakter czasowy, jednak do celów kontrolnych powinny być oznaczone w terenie. Usytuowanie powierzchni należy przedstawić na szkicu, podając współrzędne odczytane z odbiornika GPS i/lub domiary do punktów charakterystycznych. W drzewostanach dwuwarstwowych o dużej liczbie drzew w dolnej warstwie dopuszcza się zakładanie powierzchni koncentrycznych o dwóch promieniach. Obszar poszczególnych powierzchni koncentrycznych wynika z wieku drzew górnej i dolnej warstwy. W drzewostanach KO i KDO powierzchnie kołowe lokalizuje się poza gniazdami. Przyjmuje się następujące wielkości powierzchni próbnych w klasach i podklasach wieku: 1) IIa – 0,005 ha (promień r = 3,99 m), 2) IIb – 0,01 ha (promień r = 5,64 m), 3) IIIa i IIIb – 0,02 ha (promień r = 7,98 m), 4) IVa i IVb – 0,03 ha (promień r = 9,77 m), 5) Va i Vb – 0,04 ha (promień r = 11,28 m), 6) VI i starsze oraz KO, KDO i BP – 0,05 ha (promień r = 12,62 m). Kształt powierzchni w zasadzie kołowy; w drzewostanach młodych, w których widoczne są rzędy, kształt powierzchni może być prostokątny. W wypadku zakładania powierzchni kołowej na stoku przed jej założeniem określa się kąt nachylenia terenu w celu zachowania przyjętych wielkości powierzchni w rzucie poziomym; zależnie od stopnia nachylenia stoku koryguje się promień powierzchni. Na powierzchniach próbnych mierzy się pierśnice wszystkich drzew żywych, wysokość wybranych drzew żywych poszczególnych gatunków (z wyróżnieniem warstw wiekowych tych gatunków), a dodatkowo – jeżeli tak wynika z ustaleń KZP – odpowiednie wymiary drewna martwego. W razie potrzeby koryguje się wiek określony dla danego drzewostanu w opisie taksacyjnym. Pomiarem pierśnic – o zmiennym kierunku pomiaru (wyskalowane ramię średnicomierza zawsze w kierunku środka powierzchni) – należy objąć wszystkie drzewa o pierśnicy od 7 cm wzwyż, z dokładnością do 1 mm, pamiętając o stosowaniu zrektyfikowanych średnicomierzy oraz o zaznaczeniu drzew pomierzonych (poziomym znakiem na korze, na wysokości pomiaru). Wiek drzewa na powierzchni kołowej przyjmuje się według określonego w opisie taksacyjnym, uzyskanym z SILP-LAS; jeżeli jednak na powierzchni występują znaczne różnice wiekowe, to wiek dla poszczególnych gatunków oraz dla grup wiekowych w ramach tych gatunków określa się zgodnie z zasadami stosowanymi w taksacji leśnej. Mając wiek i wysokość drzewa, określa się jego bonitację.

Zobacz więcej...

Urządzanie lasu

prace inwentaryzacyjne

(urządzanie lasu), część inwentaryzacyjna planu urządzenia lasu dotycząca zebrania danych wynikających z dokonanego na gruncie wyróżnienia i opisania typów siedliskowych lasu, drzewostanów oraz innych elementów niezbędnych do sporządzenia projektu planu urządzenia lasu wraz z programem ochrony przyrody, w tym odpowiednie mapy, syntetyczne opisy, zestawienia zbiorcze i tabele.Celem prac inwentaryzacyjnych jest rozpoznanie, wyróżnienie, opisanie i skartowanie typów siedliskowych lasu oraz drzewostanów, a także innych elementów niezbędnych do sporządzenia planu urządzenia lasu wraz z programem ochrony przyrody.Do prac inwentaryzacyjnych zalicza się następujące grupy czynności:1) prace siedliskowe;2) prace przygotowawcze;3) taksację lasu, czyli sporządzenie opisu taksacyjnego wraz ze wstępnym oszacowaniem miąższości drzewostanów i określeniem wskazań gospodarczych;4) inwentaryzację zasobów drzewnych dla obrębu leśnego wraz z rozdziałem miąższości do klas wieku i poszczególnych drzewostanów;5) opracowanie wyników inwentaryzacji lasów, w tym:a) sporządzenie map przeglądowych lub sytuacyjno-przeglądowych, obrazujących wyniki prac siedliskowych (mapa gleb i typów siedliskowych lasu), jak też prac przygotowawczych (wstępna wersja mapy obszarów chronionych i funkcji lasu) oraz wyniki taksacji lasu (mapa gospodarcza, mapy przeglądowe: drzewostanów, typów siedliskowych lasu, obszarów chronionych i funkcji lasu, mapa sytuacyjna),b) sporządzenie zestawień zbiorczych danych inwentaryzacyjnych (w formie tabel i wykazów) oraz zebranie danych uzupełniających do planu urządzenia lasu, a także programu ochrony przyrody z uwzględnieniem prognozy oddziaływania planu urządzenia lasu na środowisko i na obszary Natura 2000;c) sporządzenie opisu ogólnego nadleśnictwa w części dotyczącej spraw związanych z inwentaryzacją lasu i jej wynikami.

Zobacz więcej...

Urządzanie lasu

prace siedliskowe

(urządzanie lasu), prace siedliskowe polegające na rozpoznaniu, opisaniu i skartowaniu typów siedliskowych lasu na podstawie analizy glebowej i fitosocjologicznej wykonuje się zgodnie z „Instrukcją wyróżniania i kartowania w Lasach Państwowych typów siedliskowych lasu oraz zbiorowisk roślinnych” (część druga „Instrukcji urządzania lasu”). Do siedlisk leśnych na potrzeby urządzania lasu zalicza się zarówno typ siedliskowy lasu, jak i zbiorowisko roślinne (wyróżniane najczęściej w randze zespołu) oraz siedlisko przyrodnicze, stąd zakres zlecenia prac siedliskowych powinien być w SIWZ jednoznacznie sprecyzowany w zależności od specyfiki urządzanego nadleśnictwa oraz ewentualnych dodatkowych wymagań ustalonych w wyniku porozumienia ze służbami właściwymi do spraw środowiska, w tym ochrony obszarów Natura 2000. W urządzanym nadleśnictwie może np. zaistnieć potrzeba wyróżnienia i skartowania:1) typów siedliskowych lasu (obligatoryjnie, jeżeli nadleśnictwo nie ma wymaganej dokumentacji siedliskowej) oraz przeniesienia na mapy siedliskowe tych siedlisk przyrodniczych (według danych uzyskanych od regionalnego dyrektora ochrony środowiska), dla których wyznaczono obszar (obszary PLH i PLC) Natura 2000 na terenach zarządzanych przez nadleśnictwo – w granicach tych obszarów;2) leśnych zespołów roślinnych w obszarach Natura 2000, określonych jako PLH (obszar „habitatowy”) oraz PLC (obszar łączny „ptasi i habitatowy”) – fakultatywnie na podstawie decyzji dyrektora RDLP;3) leśnych siedlisk przyrodniczych stanowiących przedmioty ochrony w granicach obszaru (obszary PLH i PLC) Natura 2000 – fakultatywnie na podstawie decyzji dyrektora RDLP.O potrzebie, możliwości oraz zakresie wyróżniania i kartowania zbiorowisk roślinnych oraz siedlisk przyrodniczych przez Lasy Państwowe w ramach prac siedliskowych decyduje każdorazowo dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, właściwy do sporządzenia planu urządzenia lasu dla danego nadleśnictwa, ujmując je odpowiednio w SIWZ (dotyczy to również możliwości uzupełnienia prac fitosocjologicznych we wcześniej wykonanej dokumentacji siedliskowej); decyzje w tej sprawie podejmowane są podczas Komisji Założeń Planu.Prace siedliskowe powinny być wykonane dla wszystkich lasów zarządzanych przez Lasy Państwowe. Przyjmowanie do opisu taksacyjnego planu urządzenia lasu przybliżonych i niezweryfikowanych informacji dotyczących gleb oraz siedlisk może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, dotyczących np. niewielkich powierzchni przeznaczanych do zalesienia.

Zobacz więcej...

Urządzanie lasu

prognoza oddziaływania planu urządzenia lasu na środowisko

(urządzanie lasu), dyrektor RDLP występuje do regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz do państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego z wnioskiem o uzgodnienie zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania planu urządzenia lasu na środowisko i obszary Natura 2000. Prognozę oddziaływania planu urządzenia lasu na środowisko i obszary Natura 2000 sporządza się w odniesieniu do każdego projektu planu urządzenia lasu, dla którego przewiduje się realizację przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573, szczególnie § 3.1 pkt 76, 77 i 79) lub gdy czynności wynikające z ustaleń planu urządzenia lasu mogą znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000, znajdujące się w granicach lasów zarządzanych przez nadleśnictwo lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Wymagany ogólny zakres oraz zawartość prognozy określone zostały w art. 51 i 52 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku oraz jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska, a także o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), nazywanej w niniejszej instrukcji ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku. Szczegółowy zakres prognozy, jak i stopień szczegółowości wymaganych analiz powinny być zgodne z art. 52 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, odpowiednie do zakresu i stopnia szczegółowości planu urządzenia lasu wraz z programem ochrony przyrody dla nadleśnictwa. Zaleca się, aby prognoza oddziaływania planu urządzenia lasu na środowisko i obszary Natura 2000 obejmowała następujące składniki: 1) część opisową wraz z syntetycznymi wnioskami, 2) część tabelaryczną w formie odpowiednich macierzy, 3) mapę obszarów chronionych i funkcji lasu. Prognozę oddziaływania planu urządzenia lasu na środowisko i obszary Natura 2000 sporządzają specjaliści w zakresie gospodarki leśnej i ochrony przyrody, stosując odpowiednie metody eksperckie, w tym analizy w formie macierzy.

Zobacz więcej...

Urządzanie lasu

program ochrony przyrody

(urządzanie lasu), program ochrony przyrody jest częścią planu urządzenia lasu zawierającą kompleksowy opis stanu przyrody w zasięgu terytorialnym nadleśnictwa oraz zadania z zakresu jej ochrony i metody ich realizacji na gruntach w zarządzie nadleśnictwa. Projektowane w programie zadania z zakresu ochrony przyrody dzielą się na: 1) obligatoryjne zadania z zakresu ochrony przyrody wynikające z obowiązujących planów ochrony lub ustalone zgodnie z art. 32 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody w planie urządzenia lasu dla obszarów Natura 2000, położonych na terenach zarządzanych przez nadleśnictwo; 2) zadania nieobligatoryjne, nazywane dla celów programu ochrony przyrody wskazaniami ochronnymi. Metody realizacji zadań z zakresu ochrony przyrody powinny być wskazane ramowo, tak aby w trakcie realizacji programu możliwe było elastyczne postępowanie ochronne, stosownie do uwarunkowań występujących na gruncie w chwili wykonywania zabiegu ochronnego. Analiza stanu ochrony przyrody w granicach zasięgu terytorialnego nadleśnictwa wymaga scharakteryzowania poszczególnych obszarów i przedmiotów ochrony, dla których na podstawie ustawy o ochronie przyrody wyznaczono poszczególne formy ochrony przyrody oraz strefy ochronne, jak też otuliny, z uwzględnieniem roli i zadań lasów ochronnych wynikających z ustawy o lasach. W analizie poszczególnych obszarów i przedmiotów ochrony należy ująć na poziomie ogólnym: 1) podstawę formalną i cel utworzenia (wyznaczenia, uznania), 2) krótką charakterystykę obszaru i przedmiotów ochrony, 3) rolę i znaczenie poszczególnych elementów chronionych w środowisku, 4) orientacyjny stan obszarów chronionych i poszczególnych przedmiotów ochrony, 5) ważniejsze wymagania niezbędne dla długotrwałego zachowania obszarów i przedmiotów ochrony, 6) zagrożenia z podziałem na wewnątrzśrodowiskowe (w tym ewentualna konkurencyjność wielu przedmiotów ochrony na ograniczonym obszarze) oraz zewnętrzne. Analizę stanu ochrony przyrody w obszarach Natura 2000, w tym dotyczącą przedmiotów ochrony, dla których wyznaczono konkretny obszar, należy prowadzić z wykorzystaniem odpowiednich danych uzyskanych od organów właściwych do spraw ochrony środowiska, zweryfikowanych na gruncie podczas taksacji leśnej. W programie nie należy ujmować takich przedmiotów ochrony, które są ujęte w standardowych formularzach danych (nazywanych dalej SDF), lecz nie występują na terenach urządzanego nadleśnictwa. Analizę tę przeprowadza się w formie opisu, zestawień, tabel, map (obszarów chronionych i funkcji lasu oraz walorów przyrodniczo--kulturowych); pożądane jest również zamieszczanie zdjęć fotograficznych najciekawszych obiektów przyrodniczych. W syntezie uogólniającej wnioski z analizy należy sprecyzować priorytety z zakresu ochrony przyrody, ujawnić sytuacje konfliktowe ze wskazaniem sposobów minimalizacji ich skutków oraz, tam gdzie to możliwe, generalizować cele i zadania z zakresu ochrony przyrody, tak by w efekcie wskazać w zestawieniach i na mapach zbiory (obszary) drzewostanów o takich samych zadaniach z zakresu ochrony przyrody. Syntezę prezentuje się w formie opisu, tabeli XXIII ujmującej zestawienie zadań z zakresu ochrony przyrody dla wskazanych zbiorów drzewostanów oraz w formie odpowiedniej wizualizacji warstwy tych zbiorów na mapie przeglądowej lub sytuacyjno-przeglądowej obszarów ochronnych i funkcji lasu. Podczas weryfikacji i aktualizacji dotychczasowego programu ochrony przyrody dla nadleśnictwa, należy zwłaszcza: 1) uzupełnić program o wyznaczone obszary Natura 2000; 2) ustalić przedmioty ochrony, dla których wyznaczono dany obszar Natura 2000, a jeżeli to jest możliwe, to również ich wyjściowy oraz pożądany stan ochrony, a także wskazać racjonalne metody ich ochrony czynnej; 3) zestawić w formie tabel XXII i XXIII dane z analizy oraz syntezy; KZP może podjąć decyzję o potrzebie sporządzania dodatkowej tabeli XXII również w stosunku do gatunków chronionych nieobjętych obszarem Natura 2000; 4) uzupełnić program o projektowane obiekty przewidziane do objęcia jedną z ustawowych form ochrony przyrody, dla których jest skompletowana wymagana dokumentacja, z ewentualnym podaniem ich lokalizacji, powierzchni oraz przedmiotu, celów i zasad ochrony; 5) uzupełnić program o obiekty zasługujące na szczególną ochronę, a nieobjęte dotychczas ustawowymi formami ochrony przyrody, z określeniem ich lokalizacji, powierzchni, walorów przyrodniczych i pożądanej formy ochrony; 6) uzupełnić program o nowo rozpoznane obiekty o walorach historycznych, kulturowych, edukacyjnych, krajobrazowych, turystycznych i wypoczynkowych; 7) uzupełnić program o nowo rozpoznane obiekty stanowiące źródła zanieczyszczeń środowiska przyrodniczego, z podaniem rodzajów powodowanych przez nie skażeń oraz ewentualnych środków zaradczych. Szczegółowe wskazania gospodarcze, w tym również dotyczące ochrony przyrody metodami gospodarki leśnej, zapisane są w opisach taksacyjnych wyłączeń, zaś ogólne zalecenia – zarówno gospodarcze, jak i ochronne – w odpowiednich rozdziałach opisania ogólnego (elaboratu), natomiast w programie ochrony przyrody ujmuje się podstawowe zadania z zakresu ochrony przyrody z wyróżnieniem zadań obligatoryjnych i wskazań fakultatywnych. Wytyczne i wskazania z zakresu: gospodarki leśnej (zawarte w opisach taksacyjnych) oraz ochrony przyrody (zawarte w programie ochrony przyrody) powinny się uzupełniać, a przede wszystkim nie mogą być ze sobą sprzeczne. Dla określenia preferencji środowiskowych i potrzeb ochronnych przedmiotów ochrony, dla których wyznaczono dany obszar Natura 2000, pożądane są konsultacje z odpowiednimi ośrodkami naukowymi, a także korzystanie z podręczników dotyczących ochrony siedlisk i gatunków w obszarach Natura 2000, zalecanych przez Ministerstwo Środowiska i DGLP. Analizą i syntezą, o których mowa wyżej, należy objąć także siedliska nieleśne stanowiące przedmioty ochrony obszaru Natura 2000, jeżeli występują na gruntach w zarządzie nadleśnictwa lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie. W programie ochrony przyrody zamieszcza się, uzgodniony podczas KZP, wykaz drzewostanów wyłączonych z użytkowania głównego na okres obowiązywania planu urządzenia lasu na skutek odpowiednich decyzji zarządzającego lub uprawnionych organów.

Zobacz więcej...
Kontakt

Szybki kontakt