Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej
B
Ilość znalezionych haseł: 664

Środowiskowe zagrożenia drzew i drzewostanów

biologiczny koszt nabywania odporności

(ekologia lasu, środowiskowe zagrożenia drzew i drzewostanów), drzewa, podobnie jak inne organizmy, reagując na stresy środowiskowe uruchamiają mechanizmy obronne zmierzające do osłabienia lub wręcz usunięcia zakłóceń we wzroście i rozwoju, dzięki czemu możliwe jest osiągnięcie przez nie dojrzałości i wydanie potomstwa. Uruchomienie tych mechanizmów jest jednak nieuchronnie związane ze zużyciem pewnej ilości energii i asymilatów, ograniczeniem produkcji biomasy i niekorzystną jej alokacją oraz ograniczeniem rozmnażania. W niekorzystnych warunkach pogodowych (susza, niska temperatura) drzewa zatrzymują najpierw wzrost pędu. Nadal trwa jednak wzrost korzenia i gromadzenie w nim substancji zapasowych. W ten sposób wytwarza się odporność na mróz i usychanie. Broniąc się przed patogenami, owadami i innymi zagrażającymi mu zwierzętami drzewa wchodzą w symbiozy z ich antagonistami, wytwarzają specyficzne struktury (np. kanały żywiczne) oraz produkują substancje hamujące ich rozwój i zmniejszające atrakcyjność igliwia. Są to m. in. antybiotyki, fenole, terpeny, żywice, taniny i alkaloidy. W stresowych warunkach siedliskowych organizmowi brakuje często energii i asymilatów na produkcję substancji unieszkodliwiających patogeny i pasożyty, bo zostają one w całości zużyte na pokonanie stresów abiotycznych. Na wyprodukowanie 1 grama suchej masy taniny rośliny zużywają około 1,6g glukozy, tej samej ilości alkaloidów: 2,8 - 3,3g glukozy, zaś monoterpenoidów: 2,8 - 3,5g glukozy. Wydaje się że bardziej opłaca się drzewom zainwestować część asymilatów w obronę prze stresami, niż na skutek silnych uszkodzeń być zmuszonym do wydatkowania znacznie większej ilości metabolitów na regenerację. Słaba obrona oznacza również ryzyko całkowitego zniszczenia organizmu. Eliminacja osobników, których mechanizmy obronne (homeostatyczne) okazują się w warunkach danego środowiska nie wystarczające jest zresztą w pewnym sensie wkalkulowana w strategię przetrwania i ekspansji gatunku. Adaptacja gatunku polega zwykle na tym, że im środowisko jest bardziej zdominowane przez stresy, tym osobniki przystosowanej do niego populacji odznaczają się wolniejszym wzrostem i mniejszymi rozmiarami. Strategia produkcji zastąpiona zostaje w tych warunkach strategią przetrwania.

Zobacz więcej...

Podstawowe pojęcia z zakresu ekologii

biom

(ekologia lasu, podstawowe pojęcia z zakresu ekologii), fragmentem biosfery odznaczający się typowymi warunkami środowiskowymi, wyznaczającymi tempo produkcji i dekompozycji biomasy, a więc bilans materii organicznej, w konsekwencji rozwój charakterystycznych dla danego biomu gleb i formacji roślinnych. Podobne biomy rozwijają się w podobnym klimacie na różnych kontynentach. Gatunki roślin i zwierząt w odległych obszarach zaliczanych do tego samego biomu mogą być mało spokrewnione filogenetycznie, ale na skutek konwergencji ich funkcjonalne przystosowania bywają bardzo podobne. W praktyce, biomy lądowe pokrywają się z wyodrębnianymi przez botaników formacjami roślinnymi (chociaż obok roślinności uwzględniają inne elementy środowiska) i strefami klimatycznymi. Główne typy biomów to: tundra, tajga, las liściasty strefy umiarkowanej, las równikowy, sawanna, step, pustynia, ale ich delimitacja jest dość arbitralna, toteż różni autorzy wyróżniają więcej lub mniej takich formacji. Pojęcie biomu tradycyjnie odnosi się do środowisk lądowych, ale obecnie coraz częściej rozszerza się je na środowiska morskie (np. biom raf koralowych). Termin biom wprowadzili ekolodzy amerykańscy F. A. Clements i V. E. Shelford (1939) jako abstrakcyjne pojęcie w ramach koncepcji klimaksu, oznaczające wysokiej rangi jednostkę formacji biotycznych, obejmującą podobne zespoły klimaksowe.

Zobacz więcej...

Podstawowe pojęcia z zakresu ekologii

biomasa

(ekologia lasu, podstawowe pojęcia z zakresu ekologii), [gr. bíos = życie + łac. massa = bryła, masa], masa materii zawarta w organizmach żywych w danym czasie w odniesieniu do jednostki powierzchni lub objętości. Składa się na nią masa roślin – fitomasa, zwierząt – zoomasa, oraz mikroorganizmów. Biomasa wyraża się w postaci tzw. świeżej masy – naturalna masa organizmów, suchej masy – masa organizmów po odparowaniu wody, w przeliczeniu na węgiel organiczny lub w jednostkach energii. Pomiar pozwala określić produkcję biologiczną poszczególnych układów ekologicznych oraz ich produktywność. Biomasę wyznacza się dla danej populacji, całego gatunku, poszczególnych biocenoz lub biomów. Szacuje się, że całkowita biomasa biosfery wynosi w przybliżeniu 18 411 109 ton suchej masy, z czego ok. 99% to fitomasa lądów, resztę biomasy stanowi masa heterotrofów i roślin wodnych. Łabno G. (2006): Ekologia. Słownik encyklopedyczny. Wydawnictwo Europa, Wrocław.   (ekologia lasu, podstawowe pojęcia z zakresu ekologii), produkty składające się w całości lub w części z substancji roślinnych pochodzących z rolnictwa lub leśnictwa, które mogą być użyte jako paliwo w celu odzyskania zawartej w nich energii; do tych paliw zalicza się się następujące odpady: a) odpady roślinne z rolnictwa i leśnictwa; b) odpady roślinne z przemysłu przetwórstwa spożywczego, jeżeli można z nich odzyskać energię cieplną; c) włókniste odpady roślinne z procesu produkcji pierwotnej pulpy celulozowej i z procesu produkcji papieru z pulpy, jeżeli odpady te są spalane w miejscu produkcji, a wytworzona energia cieplna jest odzyskiwana; d) odpady korka; e) odpady drewna, z wyjątkiem odpadów mogących zawierać organiczne związki chlorowcopochodne lub metale ciężkie powstałe w wyniku obróbki drewna z użyciem środków do konserwacji lub powlekania oraz odpadów w szczególności zawierających odpady drewna pochodzące z prac budowlanych lub rozbiórkowych. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/80/WE z dnia 23 października 2001 r. w sprawie ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza z dużych źródeł spalania paliw (ekologia lasu, podstawowe pojęcia z zakresu ekologii), produkty składające się w całości lub w części z substancji roślinnych pochodzacych z rolnictwa lub leśnictwa spalane w celu odzyskania zawartej w nich energii oraz następujace odpady: - roślinne z rolnictwa i leśnictwa; - roślinne z przemysłu przetwórstwa spożywczego, jeżeli odzyskuje sie wytwarzaną energię cieplną; - włókniste, roślinne z procesu produkcji pierwotnej masy celulozowej i z procesu produkcji papieru z masy, jeżeli odpady te sa spalane w miejscu produkcji, a wytwarzana energia cieplna jest odzyskiwana; - korek; - drewno, z wyjątkiem drewna zanieczyszczonego impregnatami i powłokami ochronnymi, które mogą zawierać zwiazki chlorowcoorganiczne lub metale ciężkie, oraz drewna pochodzącego z odpadów budowlanych lub rozbiórki. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji, § 5 ust. 7   (ekologia lasu, podstawowe pojęcia z zakresu ekologii), stałe lub ciekłe substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, które ulegaja biodegradacji, pochodzące z produktów, odpadów i pozostalości z produkcji rolnej oraz leśnej, a także przemysłu przetwarzającego ich produkty, a także części pozostałych odpadów, które ulegają biodegradacji. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 9 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu obowiązku zakupu energii elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii § 3 ust.1   (ekologia lasu, podstawowe pojęcia z zakresu ekologii), podatne na rozkład biologiczny frakcje produktów, odpady i pozostałości z przemysłu rolnego (łącznie z substancjami roślinnymi i zwierzęcymi), leśnictwa i związanych z nim gałęzi gospodarki, jak również podatne na rozkład biologiczny frakcje odpadów przemysłowych i miejskich. Dyrektywa 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001 r. w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze źródeł odnawialnych  

Zobacz więcej...
Kontakt

Szybki kontakt