Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej
O
Ilość znalezionych haseł: 803

Siedliskoznawstwo leśne

ols jesionowy (OlJ)

(siedliskoznawstwo leśne), bardzo żyzne siedliska na silnie uwilgotnionych glebach mineralnych (z piasków drobnoziarnistych, iłów, pyłów) z płytkimi warstwami utworów organicznych (mułu, murszu, gytii); okresowo podtapiane i zalewane; w dolinach rzek, na obrzeżach jezior, w obniżeniach z ruchomą wodą. Gleby mineralno-murszowe, gruntowoglejowe murszowe, torfowo-mułowe, mułowo-murszowe, gytiowo-murszowe, murszowate; o odczynie słabo kwaśnym, rzadziej kwaśnym lub obojętnym. Gatunkiem panującym w drzewostanie zazwyczaj jest olsza czarna I-II kl. bonitacji; rzadziej jesion wyniosły; a gatunkami domieszkowymi jesion i świerk, rzadziej dąb szypułkowy, wiąz szypułkowy. W warstwie dolnej drzewostanu rośnie czeremcha zwyczajna. Podszyt silnie rozwinięty buduje czeremcha zwyczajna, leszczyna, porzeczka czarna. Bogate runo tworzą m.in. gatunki różnicujące to: przytulia czepna Galium aparinum, ostrożeń warzywny Cirsium oleraceum, kuklik zwisły Geum rivale, czartawa drobna Circaea alpina, knieć błotna Caltha palustris, psianka słodkogórz Solanum dulcamara, pępawa błotna Crepis paludosa. Gatunkami częstymi są min.: wiązówka błotna Filipendula ulmaria, chmiel zwyczajny Humulus lupusus, czartawa pospolita Circaea lutetiana, pokrzywa zwyczajna Urtica dioica, niecierpek pospolity Impatiens noli-tangere, turzyca odległokłosa Carex remota i kostrzewa olbrzymia Festuca gigantea. W roku 2010 OlJ zajmowały na terenach w zarządzie Lasów Państwowych obszar 56 tys. ha (0,8% pow.). Większe obszary OlJ w LP są m.in. w mezoregionach Równiny Nowogardzkiej (I.7), Równiny Słupskiej (I.11), Puszczy Augustowskiej (II.11) i Pojezierzy Wielkioplskch (III.20).

Zobacz więcej...

Fitosocjologia

ols porzeczkowy

(botanika leśna, fitosocjologia), zespół leśny o nazwie naukowej Carici elongatae-Alnetum W. Koch 1926 ex R.Tx. 1931, z klasy Alnetea glutinosae, rzędu Alnetalia glutinosae i związku Alnion glutinosae. Występuje w całej nizinnej części kraju, w miejscach, gdzie poziom wody gruntowej przez dłuższy czas pozostaje ponad powierzchnią terenu, a długotrwały zalew powoduje stały brak powietrza w glebie, co znacznie spowalnia rozkład materii organicznej i wytwarza pokłady torfowe (niskie).  Są to najczęściej tereny zastoiskowe, skrzydła rozległych dolin rzecznych i peryferia płaskich mis jeziornych – zagłębienia o utrudnionym odpływie na glebach niskotorfowych, w zasadzie bez procesów murszowych. Zajmuje gleby torfowe torfowisk niskich, torfowo-murszowe i murszowate mineralno-murszowe. W drzewostanie dominuje olsza czarna, w domieszce występuje brzoza omszona, rzadziej jesion i dąb szypułkowy. Warstwę krzewów tworzą: porzeczka czarna (gatunek charakterystyczny), kruszyna, jarzębina. Charakterystyczna jest struktura kępkowo-dolinkowa; w miejscach wokół nasadowych części pni olsz (na tzw. kępach) najczęściej występują gatunki o stosunkowo niewielkich wymaganiach wilgotnościowych, np. konwalijka dwulistna, szczawik zajęczy, nerecznica krótkoostna, nerecznica samcza, borówka czarna, a w miejscach bardziej wilgotnych lub mokrych – psianka słodkogórz, przytulia błotna, karbieniec pospolity, knieć błotna, gorysz błotny, kosaciec żółty, turzyca długokłosa, turzyca błotna, trzcinnik lancetowaty, zachylnik błotny i wietlica samicza. Warstwa porostowo-mszysta jest zwykle słabo wykształcona i sklada się z takich gatunków, jak:  mokradłosz kończysty, drabik drzewkowaty, dzióbkowiec.

Zobacz więcej...

Siedliskoznawstwo leśne

ols, ols typowy (Ol)

(siedliskoznawstwo leśne), siedliska na torfowiskach niskich. Gleby torfowe torfowisk niskich (średnio głebokich lub głębokich), murszowe, murszaste; kwaśne, słabo kwaśne. Drzewostan olsza czarna II-III kl. bonitacji; gatunkiem domieszkowym jest brzoza. Warstwy dolnej drzewostanu brak. Podszyt z reguły słabo rozwinięty tworzy porzeczka czarna i jarzębina. Runo o charakterystycznej kępkowo-dolinkowej budowie, tworzą gatunki turzyc wysokich. Gatunkami różnicującymi głównie są: turzyce: ciborowata, brzegowa, błotna, długokłosa Carex: psudocyperus, riparia, acutiformis, elongata; oraz kosaciec żóty Irys pseudoacorus, tarczyca pospolita Scutelaria galericulata i krwawnica pospolita Lythrum salicaria, nerecznica błotna Thelypteris palustris. Gatunkami częstymi są m.in.: psianka słodkogórz Solanum dulcamara, nerecznica błotna Thylepteris palustris, gorysz błotny Peucedanum palustre, tojeść bukietowa i t. pospolia Lysimacha thyrsiflora i L. vulgaris. Na kępach wokół drzew występują m.in. gatunki borów mieszanych, borówka czarna Vaccinium myrtillus, siódmaczek leśny Trientalis europaea, nerecznica krótkoostna Dryopteris carthusiana. W roku 2010 olsy typowe zajmowały na terenach w zarządzie Lasów Państwowych obszar 125 tys. ha (1,8% pow.). Większe obszary Ol zajmują w mezoregionach Równiny Nowogardzkiej (I.7), Równiny Słupskiej (I.11), Wielkich Jezior Mazurskich (II.3), Puszcz Mazurskich (II.4) i Puszczy Solskiej (VI.13).

Zobacz więcej...

Drzewa i krzewy

olsza

(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Alnus) rodzaj z rodziny brzozowatych (Betulaceae) obejmujący około 35 gatunków, głównie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej. W Polsce trzy gatunki. Olsza czarna [Alnus glutinosa (L.) Gaertn.]. Drzewo do 35 m wysokości. Pień prosty, przypominający strzałę iglastych. Korowina ciemnoszara, w młodości gładka, pokryta licznymi wypukłymi przetchlinkami, u starszych drzew tafelkowato spękana. Pąki na trzonkach, lekko odstające od pędów, z 2 łuskami. Liście owalne lub odwrotnie jajowate, rzadziej okrągławe, zwykle na szczycie wycięte; na brzegu płytko klapowane i podwójnie ząbkowane; pod spodem z kępkami żółtawych włosków w kątach nerwów. Kwiaty rozdzielnopłciowe, rozwijają się w sierpniu (kwitnie wczesną wiosną, przed rozwojem liści). Kotkowate kwiatostany męskie po 3-4 na wierzchołkach pędów. Kotki żeńskie na wyraźnych szypułkach. Owoce (orzeszki) zebrane w nibyszyszeczkach, osadzonych także na szypułkach. Występowanie – prawie cała Europa (bez najbardziej północnych rejonów Półwyspu Skandynawskiego) oraz zachodnia Azja i północna Afryka, w górach do 1800 m n.p.m. W Polsce gatunek pospolity na niżu, osiągający granicę pionowego rozmieszczenia na wys. 500-550 m n.p.m, tylko sporadycznie wyżej. Jako gatunek lasotwórczy o. czarna występuje najczęściej na siedliskach lekko zabagnionych, głównie w łęgach jesionowo-olszowych, oraz na siedliskach bagiennych – w olsach. Znosi stagnowanie wody i okresowe zalewy dzięki zdolności do wytwarzania korzeni przybyszowych u nasady pnia. Olsza szara [Alnus incana (L.) Moench]. Drzewo do 20 m wysokości. Pień mniej regularny niż u gatunku poprzedniego. Korowina gładka, popielatoszara. Pędy omszone. Pąki przylegające do pędów, osadzone na krótkich trzonkach. Liście szerokoeliptyczne lub jajowate; na szczycie zaostrzone, u nasady zaokrąglone lub szeroko klinowate; na brzegach lekko wrębne lub płytko klapowane; z wierzchu szarozielone, początkowo omszone, potem nagie, pod spodem owłosione, sine. Kotki żeńskie i  nibyszyszeczki siedzące. Zasięg podgatunku typowego (Alnus incana subsp. incana) rozdzielony jest na dwie części: północną – nizinną (Skandynawia, północne obszary Niżu Wschodnioeuropejskiego, zachodnia część Niżu Zachodnioeuropejskiego) i południową – górską (góry środkowej i południowej Europy oraz Kaukaz). Najwyższe stanowiska na Kaukazie do 2000 m n.p.m.. W Polsce gatunek górski (maks. do 1250 m n.p.m.) z rozproszonymi stanowiskami na niżu, które w północno-wschodnich regionach kraju nawiązują do północnej (borealnej) części zasięgu. W górach występuje przeważnie wzdłuż potoków, na niżu zwykle w dolinach rzek oraz na torfowiskach niskich. Jest drzewem lasotwórczym w nadrzecznej olszynie górskiej. Ma mniejsze wymagania pod względem wilgotności gleby niż olsza czarna i znosi tylko krótkookresowe zalewy. Olsza zielona, kosa olcha [Alnus viridis (Chaix) DC.]. Krzew do 3 m wysokości. Pąki okryte wieloma łuskami, siedzące. Liście jajowate albo eliptyczne, na szczycie zaostrzone, u nasady szerokoklinowate lub zaokrąglone, ostro i gęsto piłkowane; pod spodem jasnozielone, zwykle nagie, tylko czasami z rzadkim owłosieniem na nerwach. Kwiatostany męskie widoczne jesienią i zimą, żeńskie natomiast ukryte w pąkach i ukazują się wiosną wraz z rozwojem liści (podobnie jak u brzóz). Nibyszyszeczki małe, na cienkich trzonkach. Występowanie – góry środkowej i południowej Europy, głównie Alpy i Karpaty, do 2800 m n.p.m. W Polsce tylko Bieszczady Zachodnie, głównie w piętrze połonin, miejscami gatunek wkraczający na położone niżej dawne łąki i pastwiska.

Zobacz więcej...
Kontakt

Szybki kontakt