Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

gacek brunatny (Plecotus auritus)

gatunek nietoperza z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w rodzinie mroczkowatych (Vespertilionidae). Jeden z najbardziej znanych gatunków nietoperzy w Polsce. Nietoperz średniej wielkości: przedramię długości 34-43,5 mm, masa ciała 5-11 g. Duże brodawki nad oczami, prawie wielkości oczu. Oczy duże. Pyszczek krótki i szeroki, tępo zakończony. Uszy bardzo duże, do 3/4 długości ciała, zrośnięte na środku głowy. Koziołki cieliste lub szare. Głowa i pysk jasne, koloru cielistego lub jasnobrązowego, prawie jednolicie ubarwione. Włosy długie, niezbyt gęste. Futro (jasno)brązowe, brzuch płowo-żółty. Wyraźny, ale nieostry kontrast między ubarwieniem grzbietu i brzucha. Skrzydła krótkie i szerokie. Stopy duże (9-10 mm), gęsto owłosione. Zasięg obejmuje prawie całą Europę i całą Polskę. Zasiedla lasy, kryjówki dzienne i kolonie rozrodcze zakłada na strychach oraz w skrzynkach lęgowych dla nietoperzy i dla ptaków. Zimuje najczęściej w małych przydomowych piwnicach i w studniach. Wylot z kryjówek późno - 0,5-1 godzinę po zachodzie słońca. Lot niski (do 10 m nad ziemią), dość wolny, trzepoczący, zwrotny, często z zawisaniem w powietrzu. Żeruje blisko kryjówek, w odległości 0,5-1,5 km. Żeruje w lasach, na ich obrzeżach, w parkach, w innych terenach zadrzewionych, ale nie pod ulicznymi latarniami. Przy niekorzystnej pogodzie żeruje wewnątrz budynków. Lokalizuje ofiary za pomocą słuchu. Często zawisa w powietrzu. Poluje głównie na motyle nocne i muchówki. Gody od późnego lata do wiosny. Urodzenia (zwykle jedno, rzadko dwoje młodych) w czerwcu-lipcu. Dojrzałość płciowa samców w pierwszym roku życia, dojrzałość samic (czas przystąpienia do rozrodu) w drugim-trzecim roku życia. Gatunek skrajnie osiadły; przez cały rok może pozostawać w tym samym budynku. Maksymalna stwierdzona długość życia: 30 lat. Zagrożenia: zanikanie kryjówek. Objęty ochroną ścisłą, wymaga ochrony czynnej. Według IUCN gatunek najmniejszej troski (LC).

ŹRÓDŁO (AUTOR)

Gazaryan S., Kruskop S.V., Godlevska L. 2020. Plecotus auritus. The IUCN Red List of Threatened Species 2020: e.T85535522A85535860. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2020-2.RLTS.T85535522A85535860.en 

Sachanowicz K., Ciechanowski M. 2008. Nietoperze Polski. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.

Wilson D. E., Reeder D-A M. (eds.) 2005. Mammal species of the World. A taxonomic and geographic reference. Johns Hopkins University Press, Baltimore. https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Dz. U. z 2016 r. poz. 2183

Publikacje powiązane tematycznie

Atlas ssaków Polski. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków https://www.iop.krakow.pl/ssaki/gatunki

Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I, Skibińska E. (red.) 2014. Fauna Polski. Charakterystyka i wykaz gatunków. Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.

Cichocki W., Ważna A., Cichocki J., Rajska E., Jasiński A., Bogdanowicz W. 2015. Polskie nazewnictwo ssaków świata. Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.

Gazaryan S., Kruskop S.V., Godlevska L. 2020. Plecotus auritus. The IUCN Red List of Threatened Species 2020: e.T85535522A85535860. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2020-2.RLTS.T85535522A85535860.en  

Kowalski K. 1955. Nasze nietoperze i ich ochrona. Polska Akademia Nauk, Kraków.

Kowalski M., Lesiński G. 2000. Poznajemy nietoperze. ABC wiedzy o nietoperzach, ich badaniu i ochronie. Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Nietoperzy, Warszawa.

Krzanowski A. 1980. Nietoperze. Wiedza Powszechna, Warszawa.

Mitchell-Jones A. J., Amori G., Bogdanowicz W., Kryštufek B., Reijnders P. J. H., Spitzenberger E., Stubbe M., Thissen J. B., Vohralik V., Zima J. (eds.) 1999. Atlas of European mammals. Academic Press, London.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Dz. U. z 2016 r. poz. 2183

Sachanowicz K., Ciechanowski M. 2008. Nietoperze Polski. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.

Wilson D. E., Reeder D-A M. (eds.) 2005. Mammal species of the World. A taxonomic and geographic reference. Johns Hopkins University Press, Baltimore. https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/

Autor: Elżbieta Jancewicz

Zdjęcia

Rysunki

Tabele

Mapy

Filmy

Pliki

Indeks alfabetyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY

Indeks tematyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY

Hasło dodane 2020-12-16 przez Administratora Encyklopedii Leśnej
Hasło ostatnio zmienione 2020-12-16 przez Administratora Encyklopedii Leśnej


Zgłoś uwagę do hasła

Maksymalny rozmiar: 5MB
Kontakt

Szybki kontakt