Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

gniewosz plamisty Coronella austriaca

gatunek węża z rodziny wężowatych (Colubridae). Budowa delikatna, ciało wysmukłe i zwinne. Długość ciała 70-90 cm. Głowa mała, płaska, słabo odgraniczona od reszty ciała, w przedniej części lekko zaokrąglona. Nozdrza na środku tarczek nosowych. Łuski grzbietowe sześcioboczne, gładkie, ściśle przylegają do siebie. Ubarwienie samców jaśniejsze niż ubarwienie samic. U samców grzbiet brązowy lub ciemnobrązowy, w samic szary lub szaro-brązowy. Spód ciała samców w przewadze brunatnoczerwony lub pomarańczowy, u samic - szary i szaroczarny. Na całym ciele liczne ciemne plamki. Układ plam niekiedy przypomina zygzak żmii, w związku z czym te dwa gatunki są często mylone. Po bokach głowy dwa ciemne pasy - od otworów nosowych, przez oko do tyłu głowy i często aż na tułów. Opisano liczne odmiany barwne. Występuje w Europie i w Azji. Zasiedla różne siedliska: od biotopów suchych, otwartych, mocno nasłonecznionych do ekotonowych i półotwartych. W siedliskach wilgotnych spotykany rzadko. Preferuje ekotony i miejsca na granicy lasów i terenów otwartych. Istotne są heterogenność roślinności i mozaikowatość biotopów, w tym obecność środowiska otwartych i leśnych lub zakrzaczeń oraz skał, murów, martwego drewna jako miejsc do wygrzewania się. Lubi polanki leśne, zbocza gór i skalistych wąwozów. Poluje na jaszczurki, dorosłe osobniki również na ryjówki i norniki, rzadziej na pisklęta i mniejsze węże. Stwierdzono kanibalizm. Ofiary obezwładnia splotami swego ciała i lekko dusi. Gody w maju. Towarzyszą im walki samców. Gatunek jajożyworodny. Samce przystępują do rozrodu co roku, samice co dwa lata. Urodzenia młodych (3-19) w sierpniu-wrześniu.  Zimuje od października do kwietnia. Nie wydaje dźwięków. Nie jest jadowity, ukąszenia suche. W Polsce nieliczny. Występuje plamowo na terenie całego kraju. Ściśle chroniony, objęty ochroną czynną. W Polskiej czerwonej księdze zwierząt ma status gatunku wysokiego ryzyka, narażonego na wyginięcie. Wymieniony w II załączniku Konwencji Berneńskiej.

ŹRÓDŁO (AUTOR)

Autor: dr hab. Elzbieta Jancewicz

Berger L. 2000. Płazy i gady Polski. Klucz do oznaczania. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Poznań.
Crnobrnja-Isailović J., Ajtic R., Vogrin M., Corti C., Pérez Mellado V., Sá-Sousa P., Cheylan M., Pleguezuelos J., Westerström A., De Haan C. C., Tok V., Borczyk B., Sterijovski B., Schmidt B., Borkin L., Milto K., Golynsky E., Rustamov A., Nuridjanov D., Munkhbayar K., Shestopal A., Litvinchuk S. 2017. Coronella austriaca. The IUCN Red List of Threatened Species 2017: e.T157284A748852. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2017-2.RLTS.T157284A748852.en. (dostęp 6.12.2019)

Atlas płazów i gadów Polski https://www.iop.krakow.pl/plazygady

Publikacje powiązane tematycznie

Aulak W., Rowiński P. 2010. Tablice biologiczne kręgowców. Wydawnictwo SGGW, Warszawa.
Blab J., Vogel H. 1999. Płazy i gady Europy Środkowej. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.
Gierliński G., Grabowska J., Grabowski M., Jaskuła R. 2014. Ilustrowana encyklopedia płazów i gadów Polski. Dom Wydawniczy PWN Sp. z o.o., Warszawa.
Głowaciński S., Sura P. (red.) 2018. Atlas płazów i gadów Polski. Status - rozmieszczenie - ochrona. Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa.
Juszczyk W. 1974. Płazy i gady krajowe. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Klimaszewski K. 2013. Płazy i gady. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.
Młynarski M. 1991. Płazy i gady Polski. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
Najbar B. 2000. Gniewosz plamisty. Monografia przyrodnicza. Lubuski Klub przyrodników, Świebodzin.

Zdjęcia

Rysunki

gniewosz plamisty Coronella austriaca

Tabele

Mapy

Filmy

Pliki

Indeks alfabetyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY

Indeks tematyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY



Zgłoś uwagę do hasła

Maksymalny rozmiar: 5MB
Kontakt

Szybki kontakt