Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

gryzonie (Rodentia)

rząd ssaków, najbardziej liczny, najbardziej zróżnicowany, najszerzej rozprzestrzeniony na świecie, w Europie i w Polsce. Na świecie blisko 2600 gatunków (45 % wszystkich żyjących współcześnie saków) w 496 rodzajach, zebranych w 34 rodzinach i pięciu podrzędach. Niewielkie i średniej wielkości saki lądowe i ziemnowodne. Wielkość ciała zróżnicowana: długość ciała 3-134 cm, masa ciała 3 g-66 kg (odpowiednio mysz karłowata (Mus minutoides) i kapibara wielka (Hydrochaeris hydrochaeris)). Masa ciała większości gatunków mieści się w granicach 20-100 g. W szczęce i w żuchwie jedna para siekaczy. Przednia ich część pokryta jest szkliwem, dzięki temu powierzchnia przednia ściera się wolniej niż powierzchnia tylna. W uzębieniu wyraźna diastema. Ssaki przeważnie roślinożerne lub wszystkożerne (wyjątki wyłącznie owadożerne). Jelito ślepe silnie rozwinięte (wyjątkowo u niektórych gatunków nie występuje). U gatunków z co najmniej 11 rodzin występuje cekotrofia. Kończyny zasadniczo 5-palczaste, u przedstawicieli niektórych rodzin (np. myszowatych i chomikowatych) przednie kończyny 4-palczaste. Pazury dobrze rozwinięte. U wielu gatunków modzele na powierzchni stóp. Tryb życia zróżnicowany: naziemny, podziemny, nadrzewny, ziemno-wody. Liczne przystosowania do trybu życia. Różne środowiska życia (lasy, tereny otwarte). Rozród zwykle bardzo intensywny (zwłaszcza u gatunków o niewielkich rozmiarach ciała). Istotny składnik pokarmu drapieżnych ptaków i ssaków. Duże wahania liczebności gryzoni mają znaczenie dla funkcjonowania ekosystemów. Rezerwuar wielu chorób. Według najnowszego podziału systematycznego w Polsce 31 gatunków w 20 rodzajach zebranych w 7 rodzinach. Liczne gatunki objęte ochroną, jeden gatunek łowny, liczne gatunki o dużym znaczeniu gospodarczym.
 
ŹRÓDŁO (AUTOR)

Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I., Skibińska E (red.) 2014. Fauna Polski. Charakterystyka i wykaz gatunków. Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.

Wilson D. E., Reeder D-A M. (eds.) 2005. Mammal species of the World. A taxonomic and geographic reference. Johns Hopkins University Press, Baltimore. https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/

Publikacje powiązane tematycznie

Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I., Skibińska E (red.) 2014. Fauna Polski. Charakterystyka i wykaz gatunków. Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.

Cichocki W., Ważna A., Cichocki J., Rajska E., Jasiński A., Bogdanowicz W. 2015. Polskie nazewnictwo ssaków świata. Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.

Kowalski K., Pucek Z., Ruprecht A. L. 1984. Rząd: Gryzonie - Rodentia. W: Z. Pucek (red.), Klucz do oznaczania ssaków Polski: 149-240. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Mitchell-Jones A. J., Amori G., Bogdanowicz W., Kryštufek B., Reijnders P. J. H., Spitzenberger E., Stubbe M., Thissen J. B., Vohralik V., Zima J. (eds.) 1999. Atlas of European mammals. Academic Press, London.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Dz. U. z 2016 r. poz. 2183

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych. Dz. U. nr 45, poz. 433

Wilson D. E., Reeder D-A M. (eds.) 2005. Mammal species of the World. A taxonomic and geographic reference. Johns Hopkins University Press, Baltimore. https://www.departments.bucknell.edu/biology/resources/msw3/

Autor: Elżbieta Jancewicz

Zdjęcia

Rysunki

Tabele

Mapy

Filmy

Pliki

Indeks alfabetyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY

Indeks tematyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY

Hasło dodane 2020-12-16 przez Administratora Encyklopedii Leśnej
Hasło ostatnio zmienione 2020-12-16 przez Administratora Encyklopedii Leśnej


Zgłoś uwagę do hasła

Maksymalny rozmiar: 5MB
Kontakt

Szybki kontakt