Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

jaszczurka żyworodna (Zootoca vivipara)

gatunek z rodziny jaszczurkowatych (Lacertidae) z podrzędu jaszczurki (Lacertilia) z rzędu łuskonośnych (Squamata). Jedyny przedstawiciel rodzaju Zootoca. Ciało delikatnej budowy. Maksymalna długość ciała 15,6 cm. Głowa niezbyt duża, słabo odgraniczona od tułowia. Tarczka nozdrzowo-policzkowa pojedyncza. Łuski na grzbiecie jednakowej wielkości, drobne, sześcioboczne, lekko wypukłe. Tarcze brzuszne w kilku szeregach. Ogon walcowaty, długi, zwęża się od połowy długości. Ubarwienie ciemne brązowe w różnych odcieniach: od jasnoszarawego brązu do ciemnoczekoladowego lub brązowoczarnego. Na grzbiecie trzy rzędy ciemnych okrągławych plam. Plamy na środku grzbietu mogą się zlewać, tworząc jednolity pas. Ciemnym plamom często towarzyszą jasne plamki, rozrzucone nieregularnie lub na ciemnych plamach. Grzbiet od brzucha oddzielają wąskie jasne linie. Strona brzuszna biała u samic, pomarańczowożółta u samców. Gatunek wilgociolubny. Zasiedla wilgotne i słabo nasłonecznione polanki leśne, brzegi łąk torfowych porośnięte mchem. Liczna w górach i na pogórzu. Schronienia w wykrotach drzew, pod korą, szczelinach skał. W pokarmie owady i nagie ślimaki. Bardzo dobrze pływa. Gody w maju i czerwcu. Jajożyworodna. Urodzenia młodych (do 13) w sierpniu. Spoczynek zimowy od października do końca lutego. Zamieszkuje środkową i północną Europę i Azję. W Polsce pospolita, występuje w całym kraju, ale nieliczna. W górach do wysokości 3000 m n.p.m. Objęta ochroną częściową. Wymieniona w III załączniku Konwencji Berneńskiej i IV załączniku Dyrektywy siedliskowej. Według kategorii IUCN gatunek najmniejszej troski (LC).

ŹRÓDŁO (AUTOR)

Autor: dr hab. Elzbieta Jancewicz

Aghasyan A. 2019. Zootoca vivipara. The IUCN Red List of Threatened Species 2019: e.T61741A49741947. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T61741A49741947.en (dostęp 6.12.2019)
Berger L. 2000. Płazy i gady Polski. Klucz do oznaczania. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Poznań.
Klimaszewski K. 2013. Płazy i gady. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.
Szyndlar Z. 2018. Klucze do oznaczania gadów krajowych i uwagi praktyczne. W: S. Głowaciński, P. Sura (red.), Atlas płazów i gadów Polski. Status - rozmieszczenie - ochrona: 175-180. Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa.
Dyrektywa siedliskowa - Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory Dz. U. UE.L. z dnia 22 lipca 1992 r.
Konwencja Berneńska - Konwencja o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk, sporządzona w Bernie dnia 19 września 1979 r. Dz. U. 1996 nr 58 poz. 263
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Dz. U. z 2016 r. poz. 2183

Animal Diversity Web University of Michigan http://animaldiversity.ummz.umich.edu/accounts/Zootoca_vivipara/
Aghasyan A. 2019. Zootoca vivipara. The IUCN Red List of Threatened Species 2019: e.T61741A49741947. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T61741A49741947.en(dostęp 6.12.2019)
Atlas płazów i gadów https://www.iop.krakow.pl/PlazyGady/gatunek/27
Internetowy System Aktów Prawnych http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20160002183 (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Dz. U. z 2016 r. poz. 2183)
The Reptile Database http://reptile-database.reptarium.cz/species?genus=Zootoca&species=vivipara&search_param=%28%28genus%3D%27Zootoca%27%29%28species%3D%27vivipara%27%29%29

 

Publikacje powiązane tematycznie

Aulak W., Rowiński P. 2010. Tablice biologiczne kręgowców. Wydawnictwo SGGW, Warszawa.
Berger L. 2000. Płazy i gady Polski. Klucz do oznaczania. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Poznań.
Blab J., Vogel H. 1999. Płazy i gady Europy Środkowej. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.
Gierliński G., Grabowska J., Grabowski M., Jaskuła R. 2014. Ilustrowana encyklopedia płazów i gadów Polski. Dom Wydawniczy PWN Sp. z o.o., Warszawa.
Głowaciński Z., Rafiński J. (red.) 2003. Atlas płazów i gadów Polski. Status - rozmieszczenie - ochrona. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Warszawa-Kraków.
Głowaciński S., Sura P. (red.) 2018. Atlas płazów i gadów Polski. Status - rozmieszczenie - ochrona. Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa.
Juszczyk W. 1974. Płazy i gady krajowe. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Klimaszewski K. 2013. Płazy i gady. MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa.
Młynarski M. 1991. Płazy i gady Polski. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa.
Sura P. 2018. Jaszczurka żyworodna Zootoca vivipara Linnaeus, 1758. W: S. Głowaciński, P. Sura (red.), Atlas płazów i gadów Polski. Status - rozmieszczenie - ochrona: 99-101. Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa.
Szyndlar Z. 2018. Klucze do oznaczania gadów krajowych i uwagi praktyczne. W: S. Głowaciński, P. Sura (red.), Atlas płazów i gadów Polski. Status - rozmieszczenie - ochrona: 175-180. Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa.

Zdjęcia

Rysunki

jaszczurka żyworodna (Zootoca vivipara)

Tabele

Mapy

Filmy

Pliki

Indeks alfabetyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY

Indeks tematyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY



Zgłoś uwagę do hasła

Maksymalny rozmiar: 5MB
Kontakt

Szybki kontakt