Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

liść

(botanika leśna, anatomia i morfologia roślin), organ roślin spełniający trzy zasadnicze funkcje: fotosyntezy, wymiany gazów i transpiracji. Powstaje z tkanki twórczej wierzchołka wzrostu łodygi. Wyróżnia się następujące rodzaje liści w zależności od kolejności ich pojawiania się na pędzie: liścienie (liście zarodkowe) – pierwsze liście siewek, liście młodociane – rozwijają się na siewkach jako następne po liścieniach, liście właściwe – typowe dla form dojrzałych oraz liście przykwiatowe:  przysadki – osadzone u nasady szypułek kwiatowych, podsadki – usytuowane pod kwiatostanem i podkwiatki – wyrastające na szypułkach kwiatowych. Części składowe liści – blaszka liściowa, ogonek i przylistki (niewielkie, łuskowate lub listkowate przyrośnięte do nasady ogonka albo do pędu). Ze względu na liczbę blaszek liście dzieli się na: pojedyncze – jedna blaszka liściowa osadzona na ogonku liściowym lub bezpośrednio przylegająca do pędu (liście siedzące), złożone – blaszek liściowych więcej osadzonych na wspólnej osi (osadce). Do tej grupy zalicza się liście trójlistkowe z trzema listkami na wierzchołku osi. Liście dłoniaste (dłoniasto złożone, palczaste) maja więcej niż trzy listki na wierzchołku osi liścia. Liście pierzaste z listkami osadzonymi z dwóch stron osi liścia dzielą się na parzysto pierzaste, nieparzysto pierzaste oraz podwójnie pierzaste z osią główną rozgałęzioną na osie boczne. U roślin nagozalążkowych występują: - igły (szpilki) – trwałe (żyjące zwykle kilka, niekiedy kilkanaście lat), rzadziej sezonowe liście o budowie kseromorficznej, mocno wydłużone, o wielokrotnie większej długości od szerokości, przeważnie równowąskie, z wyjątkiem nasady i wierzchołka; wierzchołek może być ostry, tępy lub zaokrąglony, albo z małym wcięciem, np. u niektórych jodeł; brzegi igieł są zwykle gładkie, czasami drobno piłkowane, np. u większości sosen,  - łuski (liście łuskowate) – są zredukowanymi liśćmi właściwymi, gęsto pokrywającymi pędy, występującymi u przedstawicieli rodziny cyprysowatych, - liście miłorzębu, podobne do liści roślin okrytozalążkowych, mają blaszkę o kształcie wachlarzowatym. Liście roślin okrytozalążkowych mogą mieć kształt:- równowąski – brzegi blaszki na przeważającej długości równoległe, - lancetowaty – blaszka wydłużona, najszersza poniżej połowy jej długości i zwężająca się ku szczytowi,  - łopatkowaty – blaszka rozszerzona w górnej części, a w dolnej przechodząca stopniowo w ogonek, - jajowaty – blaszka rozszerzona w dolnej części,- odwrotniejajowaty – blaszka rozszerzona powyżej połowy jej długości, - eliptyczny – blaszka najszersza w połowie długości i jednakowo zwężająca się ku szczytowi i nasadzie, - okrągły – blaszka o szerokości równej lub prawie równej długości, - nerkowaty – blaszka zbliżona do okrągłej lecz z dużą nasadą sercowatą,- sercowaty – blaszka zbliżona do jajowatej lecz z dużą nasadą sercowatą, - trójkątny – blaszka o zarysie trójkąta, - romboidalny  - blaszka o zarysie rombu. Ze względu na wycięcia blaszki wyróżnia się: - liście całkowite – bez wycięć,- liście podzielone  - wrębne – wycięcia (zatoki) płytkie, sięgają do 1/4 szerokości blaszki,- klapowane – wycięcia (zatoki) średnio głębokie sięgają od 1/4 do 1/3 szerokości  blaszki,- dzielne (dłoniastodzielne lub pierzastodzielne) – wycięcia (zatoki) głębokie, sięgają do 2/3 szerokości blaszki, - sieczne (pierzastosieczne lub dłoniastosieczne) – jeśli wycięcia blaszki dochodzą do nerwu głównego.Wierzchołek blaszki może być:  zaostrzony, tępy, zaokrąglony, ucięty, wycięty (wykrojony), nasada – zaokrąglona, sercowata, klinowata lub prosta, a brzeg – cały – równy na całej długości, falisty – nieznacznie i łagodnie nierówny, orzęsiony – z szeregiem sztywnych włosków, piłkowany – wycięcia i ząbki ostre,  ząbkowany – wycięcia zaokrąglone, ząbki ostre albo karbowany – wycięcia ostre, ząbki zaokrąglone. Wyróżnia się następujące rodzaje unerwienia blaszki:- równoległe – nerwy o przebiegu mniej więcej równoległym, - pierzaste – jeśli na przedłużeniu ogonka znajduje się jeden nerw główny rozgałęziający się na boki (pierzasto),- dłoniaste (palczaste) – jeśli od nasady ogonka odchodzą trzy nerwy lub więcej.  Blaszki liściowe mogą być nagie, gładkie lub pomarszczone, sztywne i błyszczące albo pokryte gruczołkami, kolcami lub włoskami. Włoski (utwory skórki) bywają pojedyncze bądź rozwidlone, proste lub wełniste, odstające albo przylegające, cienkie lub szczeciniaste.
ŹRÓDŁO (AUTOR)
Szweykowska A., Szweykowski J. Botanika. Tom 1. Morfologia. Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.

Zgłoś uwagę do hasła

Maksymalny rozmiar: 5MB

Zdjęcia

Rysunki

Tabele

Mapy

Filmy

Pliki

Indeks alfabetyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY

Indeks tematyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY
Kontakt

Szybki kontakt