Lasy Państwowe
Logo Encyklopedii Leśnej

samoregulacja w przyrodzie

Opis
Zgłoś uwagę

(Ekologia lasu, samoregulacja w ekosystemach leśnych), polega zasadniczo na zdolności reagowania żywych organizmów (systemów biologicznych) i układów ekologicznych (systemów ekologicznych) na bodźce środowiska wewnętrznego i zewnętrznego. Dzięki właściwej reakcji na bodźce pozostają one w stanie dynamicznej równowagi (homeostazy). Brak właściwej reakcji oznacza niewydolność systemu, a jednocześnie ją pogłębia – prowadząc ostatecznie do śmierci organizmu lub dezintegracji układu ekologicznego. Do wyjaśniania mechanizmów samoregulacyjnych w przyrodzie stosuje się zazwyczaj modele cybernetyczne, oparte na zasadzie sprzężenia zwrotnego. Ogólny model dotyczący systemów przyrodniczych przedstawia się następująco: bodziec – receptor – modulator – efektor – reakcja. W dużym uproszczeniu można przyjąć, że receptor odbiera bodziec i przekazuje informację do modulatora, modulator ją analizuje i przekazuje polecenie do efektora, który je odbiera i wykonuje pracę, dzięki której możliwa jest reakcja systemu na bodziec. Stosując powyższy model można podjąć próbę wyjaśnienia mechanizmów samoregulacji na różnych poziomach organizacji przyrody: komórki, osobnika, populacji, gatunku, biocenozy czy ekosystemu. Można przyjąć (ponownie w dużym uproszczeniu), że: w żywych komórkach i organizmach jednokomórkowych elementami regulacji są organelle; w bardziej złożonych organizmach – komórki, tkanki czy narządy; w populacjach – osobniki; w obrębie gatunku – populacje; w biocenozie – gatunki (populacje różnych gatunków); w ekosystemie – biocenoza i jej nieożywione środowisko; w krajobrazie natomiast – ekosystemy różnego typu. Podstawę samoregulacji w przyrodzie stanowią geny, gdyż to właśnie one sterują metabolizmem żywej komórki oraz funkcjami życiowymi osobników. Od genów zależy zdolność przeżycia osobnika w danym środowisku, a osobniki tworzą przecież populacje i biocenozy. Procesy samoregulacyjne przebiegają najszybciej i najbardziej precyzyjnie na poziomie komórki i organizmu. Na wyższych poziomach przebiegają wolniej i mniej dokładnie. Wydaje się, że im dalej od genów, tym mniejsza szybkość i precyzja procesów samoregulacyjnych. Są one jednak wszechobecne w całej przyrodzie, bowiem bez samoregulacji nie ma życia. Mechanizmy samoregulacyjne (homeostatyczne) zapewniają zdolność powracania do stanu dynamicznej równowagi na wszystkich poziomach organizacji przyrody.

ŹRÓDŁO (AUTOR)

Jerzy Modrzyński (z wykorzystaniem różnych źródeł)

Publikacje powiązane tematycznie

Krebs Ch. J. (2011): Ekologia. Eksperymentalna analiza rozmieszczenia i liczebności. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.;
Mackenzie A., Ball A.S., Virdee S.R. (2005): Ekologia. Krótkie wykłady. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.;
Odum E. P. (1982): Podstawy ekologii. PWRiL, Warszawa.;
Weiner J. (2003): Życie i ewolucja biosfery. Podręcznik Ekologii Ogólnej. PWN, Warszawa.;
Weisz P. B. (1977): Biologia ogólna. PWN, Warszawa.

Zgłoś uwagę do hasła

Maksymalny rozmiar: 5MB

Indeks alfabetyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY

Indeks tematyczny:

POPRZEDNI NASTĘPNY
Kontakt

Szybki kontakt